اعتیاد
* اعتیاد ، یک بیمارى زیست شناختی ، روانشناختی و اجتماعی همراه با عوارض جسمى و روانى است و تا زمانى که بـه علتهای گرایش بیمار توجه نشود ، درمان جسمى و روانی تنها براى مدتى نتیجه بخش خواهد بود و فـــرد مـــعتاد دوباره گرفتار مواد اعتیاد آور می شود و در گرداب جرایم نیز می افتد .
اعتیاد به مواد مخدر از مهمترین مشکلات اجتماعی ، اقتصادى و بهداشتى است که عوارض ناشى از آن تهدیدى جدى براى جامعه بشرى محسوب شده و موجب رکود در زمینه هاى مختلف و گسترش جرایم و بزهکاری های اجتماعی می شود. در دنیای امروز ، علاوه بر این که تجارت غیر قانونی مواد مخدر به عنوان یک تجارت سودآور مورد توجه مافیای مواد مخدر قرار دارد ، ترویج مواد مخدر به یک ابزار سیاسی و امنیتی در دست قدرتهای استکباری تبدیل شده تا بتوانند اهداف خود را به این وسیله در کشورهای مختلف دنیا پیگیری کنند . اعتیاد به عنوان یک آسیب اجتماعی ، هیچ گاه به طور کامل ریشه کن نخواهد شد ، اما با فعالیت های پیشگیرانه از جمله آگاه سازی و اطلاع رسانی عمومی درباره اعتیاد و آسیب های ناشی از سوء مصرف مواد مخدر حداقل میتوان آنرا به کنترل در آورد .
با توجه به اینکه 26 ژوئن مصادف با پنجم تیر ماه به عنوان روز جهانی مبارزه با مواد مخدر نامگذاری شده است سازمان ها و نهادهای مرتبط با امر مقابله با مواد مخدر در کشورهای مختلف به بیان چالشهای موجود در حوزه مواد مخدر ، فعالیت های انجام شده در کشورشان در این زمینه و همچنین تشریح راهکارهای مناسب و عملی در زمینه رفع این چالشها میپردازند . به مناسبت این روز ، که آیین های آن در قالب یک هفته برگزار می شود هر سال نشست ها و همایش های مختلفی با حضور کارشناسان و فعالان عرصه پیشگیری ، درمان و مقابله با مواد مخدر برگزار می شود . کارشناسان فعال در حوزه پیشگیری و درمان اعتیاد بر این باور هستند که با ورود مواد صنعتی به بازارهای جهانی نوع مصرف مواد مخدر در کشورها هم تغییر کرده است . گرایش افراد از مواد مخدر سنتی به مواد صنعتی در حالی رو به افزایش است که افراد مصرف کنندگان این نوع مواد در بیشتر مواقع خود را معتاد نمی دانند و از عوارض خطرناک مصرف این مواد هم بی خبر هستند .
در این باره مسئول دفتر مبارزه با اعتیاد سازمان بهزیستی استان فارس گفت : هم اینک الگوی مواد مخدر و عوارض آن تغییر یافته و به سمت اعتیاد پنهان در حرکت است و این اعتیاد بدین مفهوم است که خانواده فرد معتاد را می بیند ولی مصرف مواد چنین فردی را به حساب مصرف دارو می گذارد . قدرت ا... محکم افزود : اعتیاد مدرن و صنعتی دارای دو ویژگی است یکی اینکه بیشتر افراد تحصیلکرده و باسواد درگیر این نوع اعتیاد هستند ویژگی دیگر ناشناخته ماندن این نوع از اعتیاد است . وی اظهار داشت : تعبیر سنتی و قدیمی از اعتیاد مبنی بر این بود که معتاد فردی است که چرت می زند ، ظاهری غیر آراسته و ژنده دارد و متعلق به طبقات پایین جامعه است ولی ساختار اعتیاد در دهه 80 به بعد تغییر یافت و به سمت مدرن و یا صنعتی شدن حرکت کرد . محکم افزود : عوارض مواد مخدر یا محرک جدید و صنعتی ، ذهنی است و جسمی نیست و فردی که مصرف کننده مواد مخدر کراک است پس از دو سال مصرف از چهره چنین شخصی نمایان است که وی معتاد است ولی در مقابل کسی که شیشه و یا اکس مصرف می کند به دلیل اینکه عوارض آن ذهنی است ، فرد مصرف کننده به شخصی پرخاشگر ، عصبی ، بدبین و شکاک مبدل می شود و به راحتی اعتیاد او قابل تشخیص نیست . هم اینک در دنیا یکی از راهکارهای پیشگیری از اعتیاد و گسترش مواد مخدر در جامعه ، مقوله آگاه سازی است و باید این موضوع محوری را در قالب چاپ بروشور، سخنرانی و سایر شیوه های مرسوم در بین اقشار مختلف توسعه داد . با توجه به اینکه فعالیت های آگاه سازی و پیشگیرانه ، اثرات و پاسخ خود را در طولانی مدت بروز می دهد ؛ موضوع آگاه سازی نه تنها در مراکز آموزشی بلکه باید در بین آحاد جامعه از جمله در بین مسئولان ، محیط های اشتغال و محله های مختلف به جد دنبال شود زیرا هیچیک از افراد جامعه از این پدیده شوم اعتیاد مصون نخواهند بود .
از دیگر راهکارهای پیشگیری از اعتیاد آموزش مهارت های زندگی به والدین و فرزندان است ولی متاسفانه در کشور ما این آموزش ها از دهه 80 ، پُر رنگ و وارد زندگی مردم شد بنابراین نباید انتظار داشت که آثار این آموزش ها در همین دهه تحقق یابد . معاون امور فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی استان فارس در این باره می گوید : امور پیشگیری سازمان بهزیستی تاکید بسیار بر امر خانواده دارد زیرا بر این باور هستیم که هیچ گروه، نهاد و تشکلی نمی تواند همچون خانواده بر امر پیشگیری ، درمان و نگهداری در درمان موثر واقع شود . معصومه فروتن ادامه داد : در چارچوب خانواده ، نیز ما با انجام آموزش مهارت های زندگی ، آموزش مقابله با استرس و فشارهای بیرونی در مقاطع و در تقسیم بندی های مختلف شامل مقاطع پیش دبستانی، راهنمایی ، دبیرستان و دانشگاه مشغول فعالیت هستیم .
در چند سال اخیرفعالیت های مقابله ای هم با محوریت پیشگیری در استان فارس در حال اجرا است. به گفته فرمانده انتظامی فارس پلیس با نگاه پیشگیرانه به مبارزه با مواد مخدر می پردازد و کنترل مرزها و انسداد راه های ورود و ترانزیت مواد مخدر به داخل کشور و استان فارس در همین رابطه انجام می شود. سردار علی مویدی اظهار داشت : در سال گذشته بیش از 60 تن انواع مخدر در فارس کشف شد که80 درصد از این مواد کشف شده از استان هرمزگان و مناطق جنوبی کرمان وارد استان فارس شده است. و ی ادامه داد: شناسایی مناطق آلوده در استان فارس و اجرای طرح پاکسازی، برقراری تعامل با مراجع قضایی، ایجاد مراکز نگهداری و کار اجباری برای فروشندگان جزء و اداره کنندگان کارگاه های تولید مواد صنعتی از جمله سیاست های مقابله ای با مواد مخدر در استان فارس است.
همچنین رئیس دادگاه انقلاب اسلامی شیراز گفت : از برنامه های عملیاتی و اجرایی این دادگاه برخورد جدی و قاطع با باندهای اصلی و بزرگ تولید ، توزیع و مصرف مواد مخدر در استان فارس است.
حجت الاسلام غلامحسین سبحانی نیا افزود : تسریع در رسیدگی به اتهام اعضای این باندها و تعیین مجازات برای آنها از دیگر اقدام های دادگاه انقلاب است . وی ادامه داد : آگاه نبودن افراد و بی اطلاعی آنها از بسیاری از جرایم و میزان مجازات مرتبط با آنها، موجب بروز مشکلاتی در جامعه شده است . حجت الاسلام سبحانی نیا گفت : در زمینه اطلاع رسانی و آگاه کردن اقشار مختلف جامعه نسبت به برخی جرایم و میزان مجازات تعیین شده برای آنها رسانه ها نقش مهم و موثری دارند . با توجه به مباحث مطرح شده ؛ مقابله با اعتیاد بیش از هر عامل دیگر، به یک عزم ملی نیاز دارد ؛ چرا که کارشناسان و فعالان در این حوزه بر این باورند که حل معضل اعتیاد و پدیده مواد مخدر به مبارزهای فراگیر و پیوسته در ابعاد نظامی، انتظامی، سیاسی، قضایی، اقتصادی و به ویژه فرهنگی نیازمند است .
در این میان رسانه ها در زمینه آگاه سازی وایجاد حساسیت درباره این معضل اجتماعی نقش مهم و انکار ناپذیری دارند . اطلاع رسانی مناسب و آگاهی بخشی به اقشار مختلف مردم در زمینه مواد مخدر و آسیب های ناشی از آن ، با ارئه آمارهای درست و به دور از هر گونه افراط و تفریط می تواند اعتماد هر چه بیشتر مردم به رسانه ها را جلب کند .
اعتیاد به عنوان یک معضل فراگیر در تمام کشورهای دنیا مطرح است و آنچه می تواند از گسترش هر چه بیشتر آن جلوگیری کند تلاش و اراده همگانی برای پیشگیری و کاهش تمایل افراد به سمت استفاده از این گونه مواد است .
تا زمانی که تقاضا برای مصرف این مواد وجود داشته باشد افراد سود جو با استفاده از روش های مختلف این مواد را در بازارهای مصرف منتقل می کنند ولی آنچه باید بیشتر از همه مورد توجه قرار گیرد انجام فعالیت های پیشگیرانه در زمینه کاهش گرایش افراد به سمت مواد مخدر است .